Blog

Klimaatverandering; chronisch ontkennen of serieuze stappen?

De elektrische auto lijkt misschien een stap in de goede richting, maar als het op ons klimaat aan komt, zullen we de komende tijd een serieuze stap bij moeten zetten, zo zeggen de experts. En hoewel de meningen over deze stellingen soms erg uiteenlopen en de waarde die we ons milieu toedichten voor iedereen verschilt, blijken wij mensen toch een aantal overeenkomsten te hebben. Zo ‘ontkennen’ we in meerdere of mindere mate volgens psychologen wat er eigenlijk aan de hand is en hoe ernstig dit kan zijn.

Daarom in ons blog van deze week een kijkje in ons brein…

1. Omstander-effect

Het omstander-effect is een fenomeen waarbij we onze inschatting baseren op de inactiviteit van de ander. Zelfs als wordt de ernst van de situatie feitelijk en expliciet benoemd, gaan we er vanuit dat als het echt zo erg is, iemand anders alvast wel ingrijpt.

Zo werd recent naar dit effect verwezen in een artikel van AD, waarin beschreven werd dat de gevoelsmatige ‘trage’ handelingssnelheid van de overheid (“we hebben zeker 30 jaar de tijd, een generatie, om dit te veranderen”) er mede voor zorgt dat wij burgers het ook allemaal niet zo acuut vinden.

2. Ik wil het niet weten

Wanneer we twee berichten horen die niet met elkaar te verenigen zijn, in die zin dat onze behoeften niet stroken met elkaar, neigt de mens er naar om een van beide te onderdrukken of weg te jagen. Dit leidt er ook vaak toe dat we zaken minder groot maken dan ze zijn.

“Eentje kan geen kwaad, dat zal het verschil niet maken”. Dus waar mensen enerzijds onze aarde veel waarde toedichten en luchtvervuiling willen verminderen, maar anderzijds ook veel waarde hechten aan een vliegreis om iets van die wereld te kunnen zien, levert dat in je brein een discussie op.

3. Excuses

Deze is er een voor veel Nederlanders. Hoewel veel van ons echt wel tot in zekere mate bewust bezig zijn met het milieu, geven we onszelf daarmee een excuus om andere vervuilende maatregelen ‘te mogen overslaan’.

Door middel van excuses voor vervuilend of milieunegatief gedrag, praten we als het ware onze acties goed. “Ik neem dan wel regelmatig het vliegtuig, maar ik scheid wel al mijn afval en rijd een elektrische auto!”. Hoewel we onszelf daarmee stevig voor de gek houden, is het natuurlijk wel prettig dat een deel van Nederland zich wel degelijk bewust maakt van milieubesparende handelingen. Het grotere beeld blijft echter vaak uit.

4. Weerstand

Het weerstand element wordt door, met name politieke, tegenhangers van alle klimaatmaatregelen met regelmaat en vaak met succes bewust ingezet. Door gevolgen van klimaatmaatregelen te omschrijven of zo ver door te trekken dat het leidt tot zaken als “dit mag je straks niet meer”, “dit ga je straks nooit meer kunnen doen”, “dit wordt je onmogelijk gemaakt” wordt een niet te stoppen gevoel van weerstand opgewekt.

En net als met kleine kinderen; als je zegt dat iets niet meer mag, worden we opstandig en gaan we juist het tegenovergestelde bedrijven als gerichte tegenreactie. De wereld veranderen we niet in een dag. Een stap in de goede richting kan echter op elk moment gezet worden. En ja, daar hoort ook elektrisch rijden bij.